Cách nào để ghi chú tốt và hiệu quả nhất?

Nếu bạn chỉ đơn giản chép lại những gì mà giảng viên nói và không chỉnh sửa những gì bạn vừa viết ra, chứng tỏ bạn vẫn chưa tốt trong việc ghi chú.

Có phải bạn cảm thấy như bạn sẽ quên tất cả những thông tin mới ngay lúc mình vừa mới nghe, cả khi ghi chép nó? Đó là bởi vì chúng ta có xu hướng quên đi 40% những thông tin chúng ta nghe hoặc đọc được trong vòng 24 giờ đầu tiên. Tuy nhiên, nếu chúng ta có cách ghi chú hiệu quả, chúng ta có thể nhớ và gợi lại gần như 100% những thông tin mà chúng ta tiếp nhận.

Học cách ghi nhớ thông tin

Những kĩ năng ghi chú hiệu quả nhất liên quan đến việc học tập một cách chủ động thay vì bị động. Học tập một cách chủ động đặt trách nhiệm học tập lên người học. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, để học hiệu quả, học sinh/sinh viên cần phải làm việc với những tài liệu mà họ quan tâm (đọc, viết, thảo luận, giải quyết vấn đề).

Họ cũng phải nghĩ về việc suy nghĩ (siêu nhận thức/metacognition) liên quan đến những tài liệu đang quan tâm. Điều này có nghĩa là trong khi sinh viên đang học phần nội dung, họ cũng nên nghĩ về cách làm thế nào để học những điều đó. Có điều gì gây khó hiểu không? Suy nghĩ của bạn thay đổi như thế nào về chủ đề này khi bạn đang học? Điều gì bạn có thể áp dụng được khi nghiên cứu chủ đề này mà bạn nên dùng nó cho lần tiếp theo? Điều gì bạn thấy không hiệu quả trong lúc học và không nên lặp lại sai lầm đó lần nữa?

Các nghiên cứu cho thấy ghi chú hiệu quả nhất khi nó được sắp xếp và biến đổi theo một cách nào đó, hoặc khi giáo viên đưa ra một ví dụ cho một ghi chú tốt. Một chiến lược ghi chú hiệu quả đòi hỏi nỗ lực. Một nửa những khó khăn gặp phải với sinh viên là giúp họ hiểu lí do tại sao lại cần ghi chú và tương tác thường xuyên với những ghi chú của họ.

Nhiều sinh viên thường nói với thầy cô của họ rằng họ có một trí nhớ tuyệt vời và không cần phải ghi chép, bởi vì họ có thể nhớ lại thông tin một cách dễ dàng. Nghiên cứu cho rằng đó không phải là lí do để họ không cần ghi chép.

Mục đích của việc ghi chú một cách hiệu quả là giúp cho việc nhớ lại những gì đã được học và ghi nhớ nó qua thời gian. Nhà tâm lí học người Đức Hermann Ebbinghaus vào năm 1895 đã tiến hành một vài thí nghiệm đầu tiên về trí nhớ, sự hồi tưởng và học ngắt quãng. Ông phát triển đường cong quên đi, nó cho thấy thông tin chúng ta nhận được mất đi nhanh theo thời gian như thế nào nếu chúng ta không có giải pháp hay cố gắng để giữ lại nó.

Hình 1: Tỉ lệ quên với nghiên cứu/lặp lại

Tỉ lệ quên được giảm nếu sinh viên có tương tác (đọc lại/thảo luận/ viết/tham gia) với những ghi chú của họ trong vòng 24 giờ. Việc lặp lại lần thứ hai trong một khoảng thời gian ngắn hơn trong ngày bạn sẽ nhớ lại tới 100%. Lặp lại lần 3 trong một tuần sau đó, với thời gian bỏ ra ngắn hơn có hiệu quả tương tự.

Những cách nào để ghi chú hiệu quả nhất?

Tôi hướng dẫn phương pháp ghi chú Cornell, một phương pháp được phát triển vào những năm 1950 như một phần của chương trình chuẩn bị trước khi vào đại học (AVID). Ghi chú hiệu quả là sử dụng và để tâm đến ghi chú gốc nhiều lần để ghi nhớ nội dung, thay vì coi việc ghi chú chỉ như là một hành động chép lại. Những đặc điểm quan trọng của hệ thống này được liệt kê trong hình bên dưới.

Hình 2: ví dụ cho ứng dụng ghi chú theo phương pháp Cornell của  AVID trong ngôn ngữ nghệ thuật

Hình 3: ví dụ cho ứng dụng ghi chú theo phương pháp Cornell của  AVID trong Hóa học

Có bốn bước để ghi chú tốt:

  1. Ghi chú
  2. Phát triển ghi chú
  3. Tương tác với ghi chú
  4. Suy ngẫm về ghi chú

Khi ghi chú, chúng ta cần:

  • Chuẩn bị một trang để mỗi lần ghi chú đi theo một hướng nhất định. Một câu hỏi cần thiết ở trên cùng của trang giúp người học tập trung vào chủ đề quan trọng đang học, để họ có thể thảo luận thêm sau giờ học.
  • Chia một trang thành hai cột, với cột đầu tiên (bên trái) chiếm khoảng 1/3 trang. Phần ở bên trái dành cho những câu hỏi và những ghi chú được thêm vào sau khi nghiên cứu lại. Phần ở bên phải dành cho sinh viên ghi chú nội dung bài giảng, sách giáo khoa, thí nghiệm, video, audio,… hay bất kì nguồn nào.
  • Lắng nghe và ghi chép theo ngôn ngữ của chính mình - viết lại những gì mình nghe được theo cách chúng ta hiểu thay vì chép y nguyên những gì nghe/thấy được.
  • Dành ra một vài dòng giữa những ý chính để sửa đổi về sau hoặc thêm thông tin vào.
  • Tạo ra một bộ chữ viết tắt và những kí hiệu thống nhất của chính mình để tiết kiệm thời gian khi ghi chú.
  • Chép lại những cụm từ, thay vì câu hoàn chỉnh.
  • Sử dụng gạch đầu dòng và liệt kê danh sách nếu có thể.
  • Học cách nghe để chắt lọc được những thông tin quan trọng.
  • Tiếp nhận những tín hiệu từ giảng viên và nguồn tài liệu học, ví dụ như “Điều này quan trọng…”
  • Sử dụng bút highlight và bút màu để đánh dấu những ý chính, những khái niệm cần lưu ý hoặc những liên kết giữa các thông tin.

Khi phát triển ghi chú, chúng ta cần:

  • Xem lại và chỉnh sửa nội dung của ghi chú.
  • Viết ra những câu hỏi ở bên trái gần với câu trả lời nằm ở bên phải.
  • Nối kết những từ khoá chính ở tài liệu trong trang ghi chú bằng màu sắc và những kí hiệu.
  • Học nhóm và trao đổi ý tưởng với bạn bè để kiểm tra mức độ hiểu của mình và xem xem những ghi chú của các bạn khác có sáng tỏ hơn không.

Khi tương tác với ghi chú, chúng ta cần:

  • Tổng hợp kiến thức lại bằng cách viết tóm tắt để chỉ ra câu hỏi cốt yếu và trả lời những câu hỏi ở lề trái. Lưu ý rằng tóm tắt khác với nhận xét là nó tập trung vào phản hồi của sinh viên cho nhiệm vụ học tập hoặc nội dung bài học.
  • Học từ những ghi chú bằng cách đọc lại những ghi chú của mình cho từng môn học thường xuyên hơn trong thời gian biểu học tập hàng ngày, hàng tuần.
  • Quét qua các thông tin ở phía bên phải và sử dụng những câu hỏi trong ghi chú như những gợi ý trước bài kiểm tra.

Khi suy ngẫm về ghi chú:

  • Viết lại những đánh giá từ bạn bè, người hướng dẫn, hoặc thầy cô để kiểm tra lại mức độ hiểu của mình trong giai đoạn đầu của việc học.
  • Chúng ta nên chú tâm vào thông tin phản hồi tập trung vào những khó khăn mình gặp phải khi học.
  • Chúng ta cũng nên ngẫm nghĩ về toàn bộ các phần thường xuyên xuất hiện trong bài kiểm tra và bài thi.

(Nguồn: https://theconversation.com/whats-the-best-most-effective-way-to-take-notes-41961)